Alternative content

Υπάρχουν πάντα τα μεγάλα κινηματογραφικά φεστιβάλ, τα γνωστά σε όλoυς. Υπάρχουν του «μέσου μεγέθους» τα οποία ανακαλύπτεις σε σινεμά ή άλλους πολιτιστικούς χώρους όπου ξέρεις ότι κατά καιρούς κάτι ενδιαφέρον θα συμβεί. Και υπάρχουν και αυτά τα μικρά, άγνωστα κινηματογραφικά φεστιβάλ που τα ανακαλύπτεις τυχαία και σου δίνουν την ευκαιρία να δεις θησαυρούς που δεν φαντάζεσαι ότι υπάρχουν ή να παρακολουθήσεις ταινίες αξιολογότατες οι οποίες δύσκολα βρίσκουν το δρόμο τους είτε προς τις αίθουσες είτε προς πιο φημισμένα φεστιβάλ. Μια βόλτα στις Tuileries, τους κήπους δηλαδή του Λούβρου, εκεί που κάποτε οι βασιλιάδες με την αυλή τους έκαναν τους περιπάτους τους και σήμερα οι τουρίστες ξαποσταίνουν πριν μπουν στο μεγάλο μουσείο ή οι Παριζιάνοι δίνουν ραντεβού για ένα μεσημεριανό καφέ στα διάφορα παραδοσιακά κιόσκια οδήγησε το Croque Madame στο μικρό μουσείο του Jeu De Paume, ένα χώρο που φιλοξενεί συνήθως εκθέσεις φωτογραφίας.

Αυτή τη φορά την τιμητική του είχε ο Ρόμπερτ Φρανκ με μια έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Un Regard Etranger: Paris/Les Americains». Από τη μία οι φωτογραφίες που τράβηξε ο μεγάλος φωτογράφος στο Παρίσι και από την άλλη όλο του το έργο που παρουσιάζεται στο μυθικό βιβλίο «Les Americains». Ο χώρος γεμάτος αλλά κάποιοι στιγμή σχεδόν όλοι μαζί...εγκατέλειψαν την αίθουσα. Ο λόγος απλός, σε λίγο άρχιζε στο υπόγειο το κινηματογραφικό φεστιβάλ «Rien Que Les Heures: Promenades Parisiennes». Ένα φεστιβάλ που διήρκεσε ενάμιση μήνα και παρουσίασε μια επιλογή από ταινίες μικρού μήκους (ή ντοκιμαντέρ) με θέμα το Παρίσι γυρισμένες από το 1920 έως το 1950. Το Παρίσι ως πεδίο ανακάλυψης, περιπάτου, ονείρων και φαντασιώσεων όπως το περιέγραψαν ο Ρουσό, ο Μποντλέρ ή ο Μπρετόν: Μια πόλη γεμάτη συμβολισμούς και μυστήρια, γεμάτη ανθρώπους και δρόμους. Πρόκειται για τη συλλογή μιας πληθώρα ταινιών διαφορετικών ειδών, κατά μεγάλο μέρος πειραματικών, όπου ήρωας/πρωταγωνιστής είναι η ίδια η πόλη. Οι περισσότερες ταινίες είναι γυρισμένες από Γάλλους κινηματογραφιστές, φωτογράφους ή απλά ερασιτέχνες. Μαζί τους όμως προβάλλονται και ταινίες Ρώσων, Βραζιλιάνων, Ουκρανών ή Αμερικανών κινηματογραφιστών που δίνουν το δικό τους βλέμμα πάνω στην ίδια πόλη. Έτσι είχαμε την ευκαιρία να παρατηρήσουμε το Παρίσι πολύ πριν γίνει το Παρίσι της νουβέλ βαγκ, να (ξανα)ανακαλύψουμε τόπους οικείους αλλά και να δούμε ζωντανούς τους ρυθμούς μιας πόλης που δεν υπάρχει πια...

Στο «Enfants Des Courants D' Air» του Εντουάρ Λουντζ (1959) παρακολουθούμε τη ζωή των παιδιών στις παραγκουπόλεις στα τότε όρια της πόλης. Στο «Entracte» του Ρενέ Κλερ (1924) ο Φρανσίς Πικαμπιά, ο Ερίκ Σατί, ο Μαν Ρέι και ο Μαρσέλ Ντουσάμπ παίζουν σκάκι στις στέγες του Παρισιού. Ο Μπόρις Κάουφμαν στο «Les Halles Centrales» (1927) περιδιαβαίνει τη κεντρική αγορά της πόλης κινηματογραφώντας τους ανθρώπους, τα ζώα, τις μηχανές, τα καπηλειά και τα καφέ του πιο ζωντανού και κεντρικού σημείου της πόλης. Στη θέση τους σήμερα είναι ο κεντρικός σταθμός του μετρό και ένα τεράστιο υπόγειο εμπορικό κέντρο. Ο Γιουτζίν Ντεσλό από την άλλη στο «Montparnasse, Poeme D'Un Cafe Creme» (1930) προτιμά το νότιο Παρίσι για να δημιουργήσει ένα ποιητικό φιλμ όπου συναντιούνται άστεγοι, σαλτιμπάγκοι και καλλιτέχνες όπως ο Μπουνιουέλ ή ο Μαρινέτι. Πιο κοντά στο ρεπορτάζ οι οπερατέρ του Αλμπέρ Καν, του τραπεζίτη που χρηματοδότησε τα Αρχεία Του Πλανήτη («Archives De La Planète», 1913 - 1928), προσπαθούν να καταγράψουν ρεαλιστικά τη ζωή στις γειτονιές και την καθημερινότητα.

Το φεστιβάλ παρουσίασε περίπου τριάντα ταινίες διαλεγμένες μέσα από μια τεράστια συλλογή, άλλες γνωστές ή και σχεδόν μυθικές και άλλες ξεχασμένες ή παντελώς άγνωστες. Έτσι το Croque Madame για ένα μήνα βρέθηκε συχνά στις Tuileries, μια περιοχή όπου δεν πηγαίνει συχνά μιας και αφενός είναι ολίγον τουριστική και αφετέρου κάπως μακριά από το αγαπημένο βορειοανατολικό Παρίσι το οποίο - όπως βλέπουμε και σε αυτές τις ταινίες - δεν ήταν παρά μέχρι σχετικά πρόσφατα εργατικές γειτονιές, χωράφια, μικρά χωριουδάκια, περιοχές της ακολασίας ή απλά βιομηχανικές ζώνες. Συνεπαρμένο λοιπόν το Croque Madame από την ταινία του Γιουτζίν Ντεσλό είπε μιαν ημέρα να κάνει την καρδιά του πέτρα και να περάσει στην αντίπερα όχθη του Σηκουάνα. Να πάει μια βόλτα προς το Μοντπαρνάς, εκεί όπου μαζεύονταν παλιά οι καλλιτέχνες και οι θεατρίνοι, οι φιλόσοφοι και οι διανοούμενοι, στην περιοχή με τα άπειρα σινεμά και θέατρα. Χαζεύοντας τις αφίσες των σύγχρονων ταινιών έξω από το θρυλικό - και καλά κρυμμένο μέσα σε μια στοά - σινεμά «Les Septs Parnassiens» ανακάλυψε άλλο ένα μικρό φεστιβάλ, τo Cinerail, ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στο τρένο, το μετρό και το σινεμά. Ένα φεστιβάλ για τους μεγάλους ταξιδιώτες που διασχίζουν τις ηπείρους μέσα σε ένα τρένο αλλά και στους μικρούς, αυτούς δηλαδή που απλά διασχίζουν καθημερινά το Παρίσι. Παρακολουθήσαμε μόνο τη βραδιά με τίτλο «Ταξίδια» μιας και...αρκετό Παρίσι είχαμε δει στο προηγούμενο φεστιβάλ.

Το «Aller Simple» του Ζαν Μαρκ Μπροντολό (2006) παρακολουθεί το ταξίδι ενός μάλλον αποτυχημένου γιάπη που διασχίζει τη Χιλή και κυρίως την έρημο Ατακάμα για να βρει τον πατέρα του ο οποίος τον εγκατέλειψε όταν ήταν μωρό. Κουβαλώντας το δοχείο με τις στάχτες τις μητέρας του ξεκινά μια περιπέτεια από το Παρίσι μέχρι τα βάθη της ερήμου συνοδεία μιας Χιλιανής μητέρας και της μικρής της κόρη με τις οποίες πολύ σύντομα βρίσκεται αναγκαστικά συνδεμένος Πρόκειται για ένα φιλμ αργό αλλά καθόλου κουραστικό και με καταπληκτική φωτογραφία, αποτέλεσμα ενός πολύμηνου ρεπεράζ όπως μάθαμε μετά την προβολή από τον ίδιο τον σκηνοθέτη. Για τις ανάγκες της ταινίες ξαναλειτούργησε ένας ξεχασμένος σιδηρόδρομος που ένωνε παλιά το βορά με το νότο της χώρας διασχίζοντας μιαν εχθρική έρημο η οποία όμως για τον ήρωα αποδεικνύεται σωτήρια.
Και από τη Χιλή βρεθήκαμε ξαφνικά στην άλλη άκρη του κόσμου, στην Κίνα δηλαδή, με την ταινία «Des Trains Pas Comme Les Autres» («Τρένα Όχι Σαν Τα Άλλα», 2008) των Φρανσουά Γκολ και Αλέν Καζούκ. Ένα ντοκιμαντέρ για τον σιδηρόδρομο της Κίνας που στην γλώσσα της χώρας ονομάζεται «αυτοκίνητο της φωτιάς», ένα τρένο εντυπωσιακά αργό που απαιτεί μεγάλη υπομονή από τους επιβαίνοντες. Οι ρυθμοί όμως του τρένου, έστω και αργού, επιτρέπουν να γνωρίσεις αυτή τη τεράστια χώρα που αλλάζει με ρυθμούς αντίστροφους, δηλαδή απίστευτα γοργούς. Αν και συνήθως συνδέουμε την έννοια του τρένου με την έννοια της ταχύτητας μέσα από αυτές τις δύο ταινίες βλέπουμε ότι με κάποιον τρόπο ο χρόνος μέσα στα τρένα σα να διαστέλλεται ή να παγώνει θα μπορούσε να πει κανείς. Αλλά αυτά συμβαίνουν ενδεχομένως μόνο στις ταινίες..Το μετρό κάνει μόνο δέκα λεπτά για να μεταφέρει το Croque Madame από τη μία άκρη του Παρισιού στην άλλη. Για κάποιους το Μοντπαρνάς

μοιάζει με τη Μπελβίλ όσο η Χιλή με την Κίνα...